Fatih isminin anlamı ve kökeni

Fatih: açan, fetheden

Fatih, Arapçadaki "f-t-h" kökünden gelir; bu kök açmak anlamını taşır. Fâtih, açan kişi demektir. Arapçada fetih kelimesi de aynı köktendir ve yalnızca askerî bir zaferi değil, kapalı olanın açılmasını, bir yolun ya da imkânın önünün açılmasını anlatır. Bu incelik önemlidir: fetih, Arapça düşüncede bir yıkım değil bir açılıştır. Türkçede kullandığımız "fethetmek" ve "miftah" (anahtar) kelimeleri de aynı köktendir.

Fatiha suresi ile akrabalığı

Aynı kökten gelen en tanıdık kelime Fatiha'dır: Kur'an'ın ilk suresinin adı ve "açan, başlangıç olan" anlamına gelir. Sure, Kur'an'ı açtığı için bu adı taşır ve namazın her rekâtında okunması nedeniyle en çok okunan bölümdür. Kendisine ayrıca "Ümmü'l-Kitab" (kitabın anası) da denir. Yani Fatih ile Fatiha, aynı kökün iki biçimidir. Bu akrabalık, ismi doğrudan Kur'an'ın açılışına bağlar ve ona askerî anlamın ötesinde bir katman ekler.

Fatih Sultan Mehmet

Fatih adının Türkiye'deki asıl ağırlığı, bir unvandan gelir: Fatih Sultan Mehmet. 1453'te İstanbul'u fetheden II. Mehmet, bu unvanı almış ve tarihe bu adla geçmiştir. Fetih sırasında 21 yaşındaydı ve bu olay hem Osmanlı'yı bir imparatorluğa dönüştürmüş hem de bir çağın kapanışı sayılmıştır. İstanbul'un Fatih ilçesi de adını ondan alır. Yani Fatih adı, Türkiye'de bir kişi adından çok bir tarihsel dönüm noktasının adıdır.

Türkiye'de Fatih

Fatih, Türkiye'de 1960'lardan itibaren yaygınlaşmış ve bugün de düzenli olarak kullanılan erkek isimlerindendir. Aynı dönemin isimleri arasında Murat, Serdar, Hakan, Levent, Cem sayılabilir. Yeni doğanlarda payı azalmakla birlikte isim hiç yabancılaşmamıştır; taşıdığı tarihî ağırlık nedeniyle Türkiye'de her zaman tanınır kalır. Ayrıca Mehmet Fatih ve Fatih Sultan gibi birleşik kullanımlarına da rastlanır.