Nazım isminin anlamı ve kökeni

Nazım kelimesinin anlamı

Nazım, Arapçadaki "n-z-m" kökünden gelir ve "düzenleyen, dizen, tertip eden" anlamını taşır. Kökün asıl anlamı somuttur: inci ya da boncukları ipe dizmek. Buradan mecazi olarak her türlü düzenleme, sıraya koyma anlamına genişlemiştir. Aynı kökten türeyen kelimeler Türkçede yaygındır: nizam (düzen), intizam (düzenlilik), tanzim (düzenleme), sistem karşılığı kullanılan nizamname. Yani Nazım, dağınık olanı düzene sokan kişidir; ismin taşıdığı çağrışım yaratıcılıktan çok tertip ve ölçüdür.

Nazım ve nesir: edebiyattaki anlamı

Nazım kelimesi Türk edebiyatında teknik bir terimdir ve şiiri anlatır. Edebiyat ölçüt olarak ikiye ayrılır: nazım (şiir, ölçülü ve uyaklı söz) ve nesir (düzyazı). Şiirin nazım olarak adlandırılmasının sebebi tam olarak kökteki anlamdır: kelimeler tıpkı inciler gibi bir ölçüye göre dizilir. Nazım birimi, nazım biçimi, nazım şekli gibi terimler bugün de edebiyat derslerinde kullanılır. Bu yüzden isim şiirle birlikte anılır.

Nazım Hikmet ve ismin tanınırlığı

Nazım adının Türkiye'deki tanınırlığında en büyük pay, hiç kuşkusuz Nazım Hikmet'indir. 20. yüzyıl Türk şiirinin en etkili isimlerinden biri olan Nazım Hikmet, serbest ölçüyü Türk şiirine yerleştiren ve şiiri geniş kitlelere ulaştıran şair olarak anılır; eserleri pek çok dile çevrilmiştir. İsmin bir şairle bu kadar güçlü özdeşleşmesi, kelimenin zaten şiirle ilgili olan anlamıyla şaşırtıcı bir uyum oluşturur. Nazım adını taşıyan bir çocuk için, adının arkasında hem bir kavram hem bir şair bulunur.