Banu isminin anlamı ve kökeni

Banu kelimesinin anlamı

Banu, Farsçadaki bânû (بانو) sözcüğünden gelir ve "hanım, hanımefendi, soylu kadın" anlamını taşır. Farsçada bu kelime bugün de günlük dilde kullanılır ve bir kadına saygıyla hitap etmenin karşılığıdır; Türkçedeki "hanımefendi" ifadesine denk düşer. Yani Banu, bir niteliği ya da nesneyi değil, doğrudan bir saygı konumunu adlandırır. Bu, isme diğer kadın isimlerinden farklı bir ağırlık kazandırır: Banu bir sıfat değil, bir unvandır.

Şehbanu ve tarihî unvanlar

Banu kelimesi Farsçada tek başına kullanıldığı gibi birleşik unvanların da parçasıdır. Bunların en bilineni Şehbânû'dur: şah ile banu'nun birleşiminden oluşur ve "kraliçe, imparatoriçe" anlamına gelir. İran'da son dönem hükümdar eşleri için resmî olarak bu unvan kullanılmıştır. Türkçede de Gülbanu, Mahbanu, Şahbanu gibi birleşik biçimlere rastlanır. Bu tarihsel arka plan, ismin taşıdığı "soyluluk, asalet" çağrışımının kaynağını açıklar; anlam sonradan yakıştırılmış değil, kelimenin kendi tarihinden gelir.

Türkiye'de Banu

Banu, Türkiye'de özellikle 1960-1990 arası kuşakta yaygın kullanılmış, Farsça kökenli klasik kadın isimlerindendir; Pervin, Nazan, Perihan, Şirin, Nermin ile aynı dönemin isimleridir. Bugün yeni doğanlarda daha az tercih edilse de isim hiç yabancılaşmamıştır ve duyulduğunda tanıdık gelir. Kısa, iki heceli ve sonu ünlüyle biten yapısı aslında bugünkü isim eğilimleriyle de çok uyumludur; bu yüzden ismin yeniden yükselme ihtimali, aynı kuşağın uzun isimlerine göre daha yüksektir.