Hanife isminin anlamı ve kökeni

Hanif ne demek?

Hanife, Arapçadaki hanîf kelimesinin dişil biçimidir. Hanîf, İslam öncesi Arabistan'da putperestliği reddedip tek tanrı inancına yönelen kişileri anlatan bir terimdir. Kur'an'da bu kelime özellikle Hz. İbrahim için kullanılır; o, hiçbir dine bağlı olmadan doğruyu bulan, hakka yönelen kişi olarak nitelenir. Yani hanîf, bir mezhebe ya da topluluğa ait olmayı değil, doğruya kendi başına yönelmeyi anlatır. Hanife ise bu niteliğin kadın karşılığıdır: hakka yönelmiş, doğru yolu tutmuş kadın.

Ebu Hanife ile bağlantısı

Aynı kökten gelen bir isim Türkiye'de çok daha tanıdıktır: İmam-ı Azam Ebu Hanife. 8. yüzyılda yaşamış bu İslam hukukçusu, Sünni İslam'ın dört fıkıh mezhebinden biri olan Hanefî mezhebinin kurucusudur ve Türkiye'deki Müslümanların büyük çoğunluğu bu mezhebe bağlıdır. "Ebu Hanife" tabiri Arapçada "Hanife'nin babası" anlamına gelir. Bu tarihsel bağ, Hanife ismine Türkiye'de belirgin bir kültürel ağırlık kazandırır; isim, doğrudan bir dinî geleneğe bağlanır.

Türkiye'de Hanife

Hanife, Türkiye'de özellikle Anadolu'da köklü biçimde yerleşmiş, kuşaklar boyu taşınan isimlerdendir. Zeynep, Ayşe, Fatma, Emine, Hatice ile aynı geleneksel kadın ismi kuşağına aittir. Bu isimlerin ortak özelliği, dinî bir referansa dayanmaları ve büyükanne kuşağında yoğun biçimde temsil edilmeleridir. Son yıllarda yeni doğanlarda daha az tercih edilse de, geleneksel isimlerin torunlara verilerek yaşatılması yaygın bir uygulama olduğu için Hanife düzenli biçimde yeni kuşaklara aktarılmaya devam eder.

Yazım ve kısaltmalar: Hanife mi Hanifi mi?

Türkiye'de yerleşik yazım Hanife'dir. Bazı yörelerde Hanifi biçimine rastlanır, ama Hanifi erkek ismi olarak kullanılır ve Hanife'den ayrı bir isim sayılmalıdır. Yani sondaki harf ismin cinsiyetini belirler: Hanife kız, Hanifi erkek.