İlay isminin anlamı ve kökeni

İlay nasıl kurulmuş bir isim?

İlay, Türkçedeki iki öğenin birleşimi olarak açıklanır: il ve ay. İl, Eski Türkçede "yurt, ülke, devlet, barış" anlamlarını taşıyan çok yönlü bir kelimedir; Göktürk yazıtlarındaki "il" kavramı doğrudan devlet düzenini anlatır ve İlteriş, İlhan, İlkay gibi isimlerde yaşar. Ay ise Türk isim geleneğinin en verimli kelimesidir. Birleşim genellikle "yurdun ayı, ülkenin ışığı" biçiminde okunur. Bir başka okuma ise ismi "ilk ay" tamlamasına bağlar; bu, İlkay ile karışmasından doğmuş olabilir.

İlay ve İlkay ayrımı

Türkiye'de İlay ve İlkay birbirine yakın duran iki isimdir ve sıkça karıştırılır. İlkay, "ilk ay" tamlamasından gelir ve yeni ayı, hilali anlatır; Türkiye'de hem kız hem erkek ismi olarak kullanılır ve daha eskidir. İlay ise daha yenidir ve neredeyse tamamen kız ismi olarak kullanılır.

Ay ile biten isimler ailesi

İlay, Türkçedeki ay'lı isimler ailesinin modern bir üyesidir: Gülay, Nuray, Şenay, Günay, Sevilay, Belinay, Tanay, Özay, İlkay, Aylin. Ay, Türk isim geleneğinde yüzyıllardır güzellik ve parlaklık simgesi olarak kullanılır ve bu köklü gelenek, İlay gibi yeni isimlere de tanıdıklık kazandırır. Yani isim yeni olsa bile kulağa yabancı gelmez, çünkü taşıdığı son hece Türkçe konuşan herkes için tanıdıktır.

İlay'ın Türkiye'de yükselişi

İlay, Türkiye'de son on yılda belirgin biçimde yükselen kız isimlerindendir. Yükselişinin sebebi ses yapısıdır: iki heceli, sert ünsüz içermeyen, kısa ve akıcı. Modern Türkçe isim dalgasının parçasıdır; Belinay, İlay, Ekin, Duru, Mavi ile aynı grupta yer alır. Bu grubun ortak özelliği, öz Türkçe öğelerden kurulmuş olmaları ve yeni sayılmalarıdır. Türkiye'de henüz çok yaygın olmaması, ismi ayırt edici kılar.