Murat isminin anlamı ve kökeni

Murat: istenen, arzulanan

Murat, Arapçadaki "r-v-d" kökünden gelir; bu kök istemek, dilemek, yönelmek anlamını taşır. Aynı kökten türeyen irade kelimesi Türkçede yaygın biçimde kullanılır ve isteme gücünü, kararlılığı anlatır. Murâd ise istenen şeyin kendisidir: dilek, arzu, amaç. Yani isim bir niteliği değil, bir hedefi adlandırır. Türkçedeki "muradına ermek" ifadesi bu anlamı doğrudan taşır: dileğine kavuşmak. Bir çocuğa Murat adını vermek, onu ailenin dileği olarak adlandırmaktır.

Türkçede murat deyimleri

Murat kelimesi Türkçede birkaç yerleşik ifadede yaşar ve bunların hepsi olumlu bir dilek bildirir: muradına ermek, murat almak, "Allah muradını versin", "murat alıp murat vermek". Bu son ifade, düğünlerde gelin ve damat için söylenen geleneksel bir dilektir. Kelimenin bu kadar çok temenni kalıbında geçmesi, Türkçe düşünce dünyasında "istenen ve sonunda ulaşılan" fikrinin ne kadar merkezî olduğunu gösterir. Murat adı bu bütün ağı taşır.

Osmanlı'da Murat ve Murat Nehri

Murat adı, Osmanlı tarihinde beş padişah tarafından taşınmıştır. Bunlar arasında I. Murat, Osmanlı'nın Balkanlar'daki genişlemesini yöneten ve Kosova Savaşı'nda şehit düşen padişah olarak bilinir. Ayrıca Türkiye'de Murat adını taşıyan bir nehir vardır: Doğu Anadolu'dan doğan ve Karasu ile birleşerek Fırat'ı oluşturan Murat Nehri. Bu, ismin hem tarihî hem coğrafi bir karşılığı olduğunu gösterir; Türkiye'de bu iki katmanı birden taşıyan isim azdır.

Türkiye'de Murat

Murat, Türkiye'de özellikle 1960-1995 arası kuşakta çok yaygın kullanılmış erkek isimlerindendir ve bugün de yaygın adlar arasındadır. Aynı dönemin isimleri arasında Serdar, Ahmet, Mehmet, Hakan, Levent sayılabilir. Yeni doğanlarda payı azalmıştır; bunun sebebi ismin belirli bir kuşakla özdeşleşmiş olmasıdır. Ancak isim eskimemiştir. Murat Can, Murat Emir gibi çift isimler ve Muratcan gibi birleşik biçimler de kullanılır.