Nazan isminin anlamı ve kökeni

Nazan kelimesinin kökü

Nazan, Farsça kökenli naz sözcüğünden gelir. Naz, Türkçeye öylesine yerleşmiştir ki çoğu kişi yabancı kökenli olduğunu düşünmez: nazlanmak, naz etmek, nazlı gibi kelimeler günlük dilin parçasıdır. Kelimenin anlamı, sevildiğini bilerek gösterilen tatlı bir isteksizlik, cilve ya da edadır. Nazan ise bu naz halini kişileştirir: nazlı, edalı, işveli olan. Farsçada -an eki çoğul ya da sıfat yapıcı işlevlerde kullanılır; Nazan biçiminin Türkçede kadın ismi olarak yerleşmesi bu yapıya dayanır.

Türkçede naz kökünden gelen isimler

Naz kökü, Türkçede kalabalık bir isim ailesi üretmiştir: Nazlı, Nazan, Naz, Nazlıcan, Nazende, Nazife (bu sonuncusu farklı kökten gelir), Elifnaz, Zeynepnaz, Sudenaz, Aleynanaz. Özellikle son yıllarda -naz ile biten birleşik isimlerin yaygınlaşması dikkat çekicidir; naz eki, sevilen bir isme eklenerek hem ayırt edicilik hem de yumuşaklık kazandırmak için kullanılır. Nazan, bu ailenin daha klasik ve tek başına duran üyesidir; birleşik biçimlerin aksine kendi başına tamamlanmış bir isimdir.

Nazan'ın kullanım dönemi

Nazan, Türkiye'de özellikle 1950-1980 arası kuşakta yaygın kullanılmış isimlerdendir. Bu dönem, Farsça kökenli ama Türkçeleşmiş kadın isimlerinin (Perihan, Nermin, Şirin, Pervin, Gülperi) güçlü olduğu bir dönemdir. Bugün yeni doğanlarda daha az tercih edilmekle birlikte, isim kesinlikle unutulmuş değildir; orta yaş kuşağında yaygın biçimde temsil edilir ve duyulduğunda hiçbir yabancılık yaratmaz. İsim modalarının kuşak atlayarak geri dönme eğilimi düşünülürse, Nazan'ın yeniden yükselme potansiyeli makuldür.

Nazan ile Nazlı arasındaki fark

İki isim aynı kökten gelse de tınıları belirgin biçimde farklıdır. Nazlı, doğrudan Türkçe sıfat yapısıyla kurulur (naz + -lı) ve daha gündelik, daha sıcak durur. Nazan ise Farsça yapıyı korur ve daha klasik, daha ağırbaşlı bir hava taşır. Söyleyiş açısından da fark vardır: Nazlı'nın sonundaki "ı" sesi ismi yukarı çekerken, Nazan'ın sonundaki "n" onu daha dengeli ve tok bitirir. Hangisinin seçileceği tamamen aranan tona bağlıdır; ikisinin de anlamı birbirine yakındır.