Ömer isminin anlamı ve kökeni

Ömer ve ömür aynı kökten

Ömer, Arapçadaki "a-m-r" kökünden gelir; bu kök yaşamak, hayatta olmak, bir yeri şenlendirmek anlamlarını taşır. Aynı kökten türeyen kelimeler Türkçede günlük olarak kullanılır: ömür (yaşam süresi), imar (bayındır hale getirme), mamur (bayındır), umre. Ömer adı bu köke bağlı olarak "uzun ömürlü, hayat dolu" biçiminde açıklanır. Yani isim doğrudan bir dilek taşır: uzun yaşasın. Türkçede bu kadar somut bir temenni ileten isim sayısı azdır.

Hz. Ömer ve adın tarihî ağırlığı

Ömer adının İslam dünyasındaki yaygınlığının başlıca sebebi Hz. Ömer'dir. Dört halifenin ikincisi olan Hz. Ömer, İslam devletinin kurumsallaşmasında belirleyici rol oynamıştır: hicri takvimin başlangıç olarak kabul edilmesi, divan teşkilatının kurulması ve fetihlerin sistemli hale getirilmesi onun dönemine denk gelir. Adaleti ile anıldığı için kendisine "Faruk" (hak ile batılı ayıran) lakabı verilmiştir. Bu tarihî ağırlık, adı yüzyıllardır İslam coğrafyasının en yaygın erkek adlarından biri kılmıştır.

Ömer'in Türkiye'de yükselişi

Ömer, Türkiye'de son yıllarda en çok verilen erkek isimleri sıralamasının üst basamaklarına yerleşmiştir. Bu, dikkate değer bir gelişmedir: Mehmet, Ahmet, Mustafa gibi klasiklerin bir miktar gerilediği bir dönemde Ömer yükselmiştir. Sebebi Yusuf'un yükselişiyle aynıdır: isim hem köklü bir dinî geleneğe dayanır hem de kısa ve modern kulağa gelir. Ayrıca Ömer Faruk, Ömer Asaf gibi birleşik biçimleri de yaygın biçimde kullanılır.

Ömer Hayyam ve diğer taşıyıcılar

Ömer adının kültür tarihindeki en tanınmış taşıyıcılarından biri Ömer Hayyam'dır. 11-12. yüzyılda yaşamış bu İranlı düşünür, aynı anda matematikçi, astronom ve şairdi; üçüncü dereceden denklemler üzerine çalışmaları ve hazırladığı takvim, döneminin çok ötesinde kabul edilir. Bugün daha çok rubaileriyle tanınır ve bu dörtlükler dünya edebiyatının en çok çevrilen metinleri arasındadır. Türkiye'de Ömer Seyfettin ise modern Türk öykücülüğünün kurucularından sayılır.