Lohusalık dönemi: doğum sonrası toparlanma ve anne bakımı

Doğumdan sonra bütün dikkat bebeğe dönüyor. Ziyaretçiler onu görmeye geliyor, sorular onun uykusu, onun kilosu hakkında oluyor. Oysa sen de yeni doğum yapmış ve iyileşmekte olan birisin. Lohusalık genelde doğumdan sonraki ilk altı hafta olarak kabul ediliyor, bizde "kırk gün" deniyor. Bu haftalarda bedenin toparlanıyor, hormonların yerine oturuyor ve bir yandan da bebeğe bakmayı öğreniyorsun. Yorulman, zorlanman, arada ağlaman bu yüzden çok normal.

Beden nasıl toparlanır?

Doğumdan sonra birkaç hafta süren bir kanama olur. İlk günlerde yoğun ve kırmızıdır, zamanla azalır ve rengi açılır. Normal doğumda dikiş, sezaryende ameliyat yarası iyileşirken ağrı ve hassasiyet bir süre devam eder. Sezaryenden sonra toparlanma genelde daha uzun sürer.

Bu dönemde işine yarayacaklar basit: Ağır bir şey kaldırma (özellikle sezaryenden sonra bebekten ağır bir şeyi birine bırak), bol sıvı al, düzenli ye ve doğum sonrası kontrollerine git. Dikiş ya da yara bakımı için hastanede sana söylenenlere uy. Spora ve eski temponla günlük işlere ne zaman dönebileceğini doğum şekline ve iyileşmene bakarak doktorun söyler.

Dinlenmek bir ihtiyaç

"Bebek uyurken sen de uyu" sözünü çok duyacaksın. Gece uykun bölünüyorsa gündüz biraz uyuyabilmenin pek başka yolu yok. Bebek uyurken bulaşığı yıkamak, ortalığı toplamak cazip gelir; birkaç hafta dağınık bir ev kimseye zarar vermez.

Yardım istemek de bunun parçası. Eşin gece bebeğin gazını çıkarıp altını değiştirebilir, annen ya da bir arkadaşın yemek getirebilir, biri bebeği bir saatliğine gezdirirken sen uyuyabilirsin. Bunları istemek için işlerin kötüye gitmesini beklemen gerekmiyor.

Beslenme

Emziriyorsan yeterli kalori, protein, demir ve sıvı almak daha da önemli. Emzirirken çok susayabilirsin; her seferinde yanına bir bardak su koy. Hızlı kilo verdiren, kısıtlayıcı diyetlere bu dönemde girme. Bedeninin eski haline dönmesi aylar alabilir. Genel ilkeler için gebelikte beslenme yazımıza, emzirmeyle ilgili sorular için emzirme yazımıza bakabilirsin.

Hüzün mü, depresyon mu?

Doğumdan sonraki ilk günlerde birçok kadın sebepsiz yere ağlıyor, çabuk kırılıyor, bir an çok mutluyken bir an sonra çökkün hissediyor. Buna lohusalık hüznü deniyor. Çok yaygın ve genelde iki hafta içinde kendiliğinden geçiyor; dinlenmek ve yalnız kalmamak iyi geliyor.

Lohusalık depresyonu farklı. Şunlar iki haftadan uzun sürüyorsa ya da gittikçe ağırlaşıyorsa bir hekimle konuş:

• Neredeyse her gün süren üzüntü, umutsuzluk ya da boşluk hissi
• Eskiden sevdiğin şeylerden zevk alamamak
• Bebeğe karşı ilgisizlik ya da ona yabancılık hissi
• Bebek uyurken bile uyuyamamak
• Yoğun suçluluk, "iyi bir anne değilim" düşüncesinin hiç gitmemesi

Lohusalık depresyonu tedavi edilebilen bir hastalık, senin bir eksikliğin ya da hatan değil. Kadın doğum uzmanına, aile hekimine ya da bebeğin doktoruna anlatman yeterli; seni doğru yere yönlendirirler.

Kendine ya da bebeğine zarar verme düşüncesi aklından geçiyorsa bekleme. Yanındaki birine hemen söyle, en yakın acile git ya da 112'yi ara.

Beklemeden doktora git

• Yüksek ateş ya da titreme
• Çok yoğun kanama, kanamanın azalacağına artması, büyük pıhtılar ya da kötü kokulu akıntı
• Şiddetli karın ağrısı
• Tek bacakta şişlik, ağrı ya da kızarıklık
• Nefes darlığı ya da göğüs ağrısı
• Geçmeyen şiddetli baş ağrısı ya da görme bozukluğu
• Dikiş ya da yara yerinde kızarıklık, şişlik, akıntı
• Memede kızarık, sıcak ve ağrılı bir bölgeyle birlikte ateş

Eşe ve aileye düşen

Bu bölümü eşine, annene, kayınvalidene de okut. Lohusa bir kadına en çok yardımı dokunan şeyler belli: uyuyabileceği saatler açmak, yemeği ve evin işini üstlenmek, ziyaretleri yönetmek. Ona "güçlü ol" demek yerine "sen uzan, ben bakarım" demek ve ne hissettiğini anlattığında hemen çözüm önermeden, yargılamadan dinlemek de bunlara dahil.

Ziyaretler

İlk haftalarda gelen her misafir için kalkmak, çay demlemek, sohbet etmek yorucu. Ziyaretleri birkaç haftaya yaymak, kısa tutmak ve gelenden bir şey istemek (bir tencere yemek, bakkaldan birkaç şey) gayet makul. Bu sınırları koymak lohusanın kendisine kalmasın; eşi ya da yakın bir aile büyüğü bunu üstlenebilir.

Bebeğin ilk haftaları için yenidoğan bakımı yazımıza bakabilir, aynı dönemden geçen annelerle gebelik ve doğum sorularında konuşabilirsin.

Bu yazı genel bilgi içindir, tıbbi tavsiye değildir.